COVID-19 (vaayirasii koroonaa haaraa) – Odeeffannoo, Tajaajiloota, fi Galteewwan Isteetii Waashingiton keessaa

Lakkoofsa Bilbilaa (Hootlaayinii) COVID-19

Yoo waa’ee COVID-19 gaaffilee qabaatte, maaloo 1-800-525-0127 irratti bilbiliitii # tuqi. Tajaajiloota hiikkaa afaanii argachuuf, yeroo isaan deebisan afaankee maqaa dha’i (waami). Lakkoofsa Bilbilichii Wiixataa-Jimaataa 6 a.m. hanga 10 p.m. tti akkasumas Sanbataa-Dilbataa 8 a.m.-6 p.m. tti banaadha.

Waantoota Haaraa Ammaa

HangaWaxabajji 26, 2020 tti, namoonni Isteetii Waashingitan keessa jiran hundi haguugduu fuulaa akka godhatan nii gaafatamu yoo mana keessa bakka hawaasaa yookiin ala akkasumas yoo namoota biraa irraa faana 6 (meetira 2) fagaachuu hin dandeenye. Namoonni tokko tokko rakkoowwan fayyaa akka haguugduu fuulaa hin ka’anne godhan qabaachuu malu, garuu rakkoo fayyaa yoo qabaatan namni tokkoyyuu ragaa akka agarsiisu hin gaafatmu. Akkasumas, hojjechiiftonni hundi hojjetoota isaanii hunda kan kophaa hin dalagneef haguugduu fuulaa yookiin maaskiiwwan dhiyeessuu qabu.

Caamsaa 31irratti, Bulchaa Inslee dhowwiinsa tajaajila adda kutuu fi kanfaltii yeroo dabarse hanga Adoolessa 28’tti Annisaaf, Bilbila manaaf, fi itti fayyadama bishaaniif dheeresseera. Jiraattonni dhaabbata dhiyeessii itti fayyadama (utility) isaanii kallattiin bilbiluun deeggarsa haala itti fayyadama herrega isaanii akka gaafatan nii jajjabeeffamu.

Bulchaan sun akkasumas dhowiinsa yeroo manaabaafamuu hamma Hagayya 1’tti dheeresseera Yoo kiraayessaan yookiin hooqqanaan qabeenyaa dhowwiinsa yeroo sana cabsaa jiraate, gara biiroo Abukaatoo Waliigalaa isteetichaatti bilbiluun ergaa kaa’uufii dandeessu (833) 660-4877 irratti akkasumas Filannoo 1 tuqaa. Hojjetaan miseensaa tokko bilbila keessan nii deebisa.

COVID-19’iin maaliidha?

COVID-19’iin dhibee hargansuuti. Karaa haxxifannaa fi qufaa, namoota biroo waliin walitti dhiyeechuun, harkaa wal qabachuu (harka wal-fuudhu) dabalatee, fi nyaataa fi dhugaatii waliif qooduun nii daddarbaa.

Mallattooleen isaa maal fa’i?

Mallattooleen COVID-19 ijoon qufaa, hafuurri nama hanqachuu yookiin yoo xiqqaate mallattoolee lamaan kanneenii: dhaqna gubaa, dhaamochuu, deddeebiin hoollachuu dhaamochuu waliin, mataa dhukkubbii, qoonqoo goguu, dhamdhama yookiin foolii dhaga’uu dhabuu haaraa kan ta’e.

Eenyuutu caalaatti balaaf saaxilama?

Ga’eessota dullooman, namoota umurii kamiyyuu kanneen dhibee yaalaa biroo qaban, fi dubartootni ulfaa dhibee COVID-19’iin garmalee dhukkubsachuuf balaa (risk) olaanaarra jiraachuu danda’u.

Ofii keessanii fi hawaasa keessan eegaa:

  • Haga danda’ametti mana oolaa, keessumaa yoo dhukkubsattan.
  • Bakka hawaasnii jiruuti uffata fuula haguugu fayyadamaa.
  • Namoota biroo irraa faana ja’a (meetira 2) fagaadhaa.
  • Harka keessan deddeebiin dhiqadhaa yookiin jarmii balleessituu (sanitizer) harkaa fayyadamaa.
  • Qufaawwanii fi haxxiffannoowwan keessan haguugaa.
  • Fuula keessa hin qabinaa.
  • Mana keessan keessatti irra keessa wantootaa qulqulleessaa.
  • Yoo mallattoolee COVID-19 qabaattan, kan yaala fayyaa isinii kennu quunnamaa akkasumas qorannoo gochuuf gaafadhaa. Yoo kan yaala fayyaa isinii kennu hin qabdan ta’e, giddugala yaala hatattamaa naannoo keessan jiru quunnamaa. Yoo inshuraansii hin qabdan ta’e, muummee fayyaa naannoo keessanii quunnamaa.

Odeeffannoo fi galteewwan dabalataa waa’ee COVID-19 fi fayyaalessa ta’anii turuu;

Waashingitan Deebisanii Banuu: Safe Start Plan

Tatamsa’iinsa COVID-19 dhaabuuf akka gargaaruuf, Bulchaan Inslee jiraattota Waashingitan hanga danda’ame akka mana turan gaafatanii jiru. Daldalootaa fi sochiiwwan deebisanii banuuf gulantaalee afurtu jira. Tokkoon tokkoon kaawuntii gulantaalee afran keessa darbuu qabu.

Sochiiwwan ijoon kanneen yeroo ammaa heeyyamaman:

  • Sochiiwwan murteessoo ta’an kanneen akka nyaata bitachuu, gaazii argachuu, qorichoota fudhachuu yookiin gara beellama yaala fayyaa deemuu.
  • Hojii murteessaa ta’e yookiin hojii akka deebi’ee banamu eeyyamame Safe Start Plan bulchaa jalatti kan eeyyammee.
  • Mana nyaataa naannoo jiru irraa nyaata manatti fudhatanii galuu. Manooliin nyaata (Restaurants) ta’anii nyaachuun haala daangeffameen kan banaa ta’e eeyyamamuu Gulantaa 2 eegaleetii.
  • Deemsaafi shaakala qaamaaf ala bahuu, hanga fageenyi qaama kan faana 6 (meetira 2) ta’e eegametti. Tatamsa’iinsa COVID-19 hawaasa keessan alatti mudachuu malu hambisuuf naannoo manatti dhihoo jirutti bashannanaa.
  • Fayyadama guyyaa bakka paarkiiwwan naannoo (isteetii) fi lafoota hawaasaa qurxummii qabuuf, adamoof akkasumas dhimmoota bashannanaa biroof. Paarkiiwwan isteetii keessatti dunkaana buufatanii buluun nii danda’ama kaawuntiiwwan warra yoo xiqqaate gulantaa 2 irra jiraniif.

Galteewwan Qaxarrii fi Daldalaan Walqabatan

Faayidaalee Hojii dhabdummaa

Yoo hojii kee dhabde, faayidaalee hojii dhabdummaaf ulaagaa guutuu dandeessa ta’aa. Yoo akkaataa iyyannoo faayidaalee hojii dhabdummaa itti guutan odeeffannoo barbaadde, 1 800 318-6022 irratti bilbiluu dandeesa. Yeroo isaan deebisan, afaan kee maqaa dha’I (waami) tajaajilawwan afaan hiikkaa argachuuf.

Hojjetootaa fi Abbootii Qabeenyaa Daldalaa

Weerarri vaayirasii koroonaa isteetii keenya keessatti hojjetootaa fi hojjechiiftota kumoota dhibbaan lakkaa’aman irrattii dhiibbaa fideeraa.

Hojjetoota nageenya isaanii eeguuf, hojjechiiftotnii wantii gochuu qaban:

  • Waa’ee agarsiisotaa fi mallattoolee COVID-19 hojjetoota isaanii afaan isaan hubataniin isaan barsiisuu.
  • Karoora fageenya qaamaa hojiirra oolchuu.
  • Qulqulleessuu fi jarmoota balleessuu (sanitizing) ammaa ammaa raawwachuu.
  • Harka dhiqannaa ammaa ammaa fi sirrii ta’e mirkaneessuu.
  • Hojjetootni dhukkubsatoon akka mana turan gochuun.

Yoo haala nageenyaa bakka hojii keetii yaaddoo qabaatte, Department of Labor & Industries kallattiin 800-423-7233 irratti bilbiluun komii galchuu dandeessa. Tajaajillonni afaan hiikuu bilbila irrattii nii jira.

Yeroo COVID-19 waa’ee hojii fi hojjetoota keessanii gaaffilee yoo qabaattan, Muummee Nageenya Qaxarrii 855-829-9243 irratti bilbililuufii dandeessu.

Yaala Fayyaa fi Galteewwan Inshuraansii Fayyaa

Inshuraansii fayyaa bilisa yookiin gatii gadaanaa ta’e argachuuf ulaagaa guutuu ni dandeesa ta’a.. Health Care Authority dhaaf 1-855-923-4633 irratti bilbili. Yeroo isaan deebisan, afaan kee maqaa dha’i (waami) tajaajiloota afaan hiikkaa argachuuf.

Uwwisnii Alien Emergency Medical (AEM) sagantaa namoota dhuunfaa kanneen yaalii fayyaa hatattamaaf ulaagaa guutan akkasumas lammummaa yookiin waan godaansi (immigration) isaan irraa barbaadu kan hin guunne, yookiin namoota ulaagaa guutan kanneen daangeffama waggaa-5 hin guunne.

Lakkoofsii Bilbilaa (hootlaayiniin) Help Me Grow Waashington 1-800-322-2588 irra jiruu sagantaalee fi tajaajiloota fayyaa garaagaraa kan ati ulaagaa guuttu adda baasuu fi akkati iyyannoo galchitu si gargaara. Kun kan dabalatu:

  • WIC (Sagantaa Nyaataa Dubartoota, Daa’imman reefuu dhalatanii fi Ijoollota)
  • Inshuraansii Fayyaa ijoollotaaf, dubartoota ulfaa fi ga’eessotaaf
  • Ittisa da’umsaa karaa Sagantaa Itti Gaafatamumma Fudhadhuu
  • Fayyaa fi kilinikoota karoora maatii
  • Ulfaa fi dhiyeessii mucaa
  • Deggersa harma hoosisuu
  • Isaan akkasumas sagantaalee nyaataa fi Galteewwan qabu.

Odeeffannoo Godaansaa fi Baqattummaa

Office of Immigrant and Refugee Affairs (OIRA) godaantonni dhugaa barbaachisaa waa’ee , kan akka Kanfaltii Hawaasaa akka hubatan gargaaraa. Wantoota barbaachisoo kan biraa baruu qabnu:

Baasii Hawaasaa irratti yaadannoo addaa: deggertoonni baay’een maatiiwwan tajaajiloota ulaagaa guutan fayyadamuu itti fufuu akka qaban gorsu. Haata’u malee, haalli godaansaa tokko tokko addadha. Office of Immigrant and Refugee Affairs (OIRA)’n yoo haalakee yookiin kan miseensa maatiikee sirriitti beekuu baatte fi/yookiin itti fayyadama faayidaalee, abukaattoo goddaansaa yookiin bakka bu’aa Department of Justice (DOJ) mirkanaa’etti dubbachuu akka qabdu nii gorsa. Karaa American Immigration Lawyers Association’tiin abbaa seeraa barbaaduu dandeessa. Yookiin marsariitii dhaabbata DOJ’n-mirkanaa’ee daawwachuu dandeessa.

OIRA’n sagantaalee baqattootaa fi godaantota kanneen itti aananiin gargaaran qaba:

  • Barbaacha hojii fi leenjii
  • Deggersa godaantummaa.
  • Dangaggoo leenjisuu.
  • Deggersa baqattoota dullooman, ijoollee, barattootaa fi kanneen biroof.
  • Sagantaalee idilee yeroo COVID-19 fageenyarraan (remotely) banaadha. Waajjirichi tajaajiloota haaraa qaba akka ati hojiif yookiin hojii dhabdumaaf iyyattuuf, barumsakee akka deggerattuuf, akkasumas gargaarsa manaa argattuuf si gargaaruuf. Deggersa Maallaqaa Baqataa fi Deggersa Fayyaa Baqataaf ulaagaa guutuun hanga Fulbaana 30, 2020’tti dheerateera.
  • Tajaajilootaa fi odeeffannoo dabalataaf, 360-890-0691 bilbilii.

Gaaffilee waa’ee mirga baqattootaaf, firoottan/hiriyyoota keessan kanneen hidhamaniif deggersa dabarsuu (referral), akkasumas odeeffannoo walfakkaatan biroof, lakkoofsa bilbilaa (hootilaayinii) Tokkummaa Cimdaa (Network) Godaansa Waashingiton 1-844-724-3737 quunnamuu dandeessu. Turjumaanni bilbilaa nii jira.

Fayyaa Sammuu fi Miiraa

Kun yeroo nama cinqu ta’uu danda’a. Siifi namoonni ati jaallattu kan dhiphatan, gaddan, sodaatan yookin aaran yoo ta’e kun homaa miti. Ati qofaa kee miti. Gargaasa barbaaduu fi gaafachuun rakkoo hin qabu.

Namni kamiyyuu karaa adda ta’een haala nama dhiphisuufi ulfaata ta’eef deebii kenna. Wanti baay’ee barbaachisaan ati gochuu dandeesuu ofiikee, maatiikee akkasumas hawaasa keen hamma dandeessu kunuunsuudha.

Yeroo ulfaataawan keessatti sirritti rawwachuuf maaltuu isiin gargaaraa? Bakkee baatee hiriyyootaa fi maatii waliin wal quunnamtee beektaa? Tarii hargansuu gadi fagoo fi hiixachuu wayii, shaakala qaamaa tokko tokko, yookiin hir’iba halkanii gahaa? Of kunuunsuuf yeroo dursaa kennuun, haata’u malee kun si barbaachisuu danda’a, dhiphina hir’isuufis nii gargaara.

1-833-681-0211 irratti Washington Listens’iif bilbili. Tajaajiloonni turjumaanaa karaa bilbilaa nii jira. Weerara COVID-19’f deebii kennuuf, Waashingitan sagantaa gargaarsaa Washington Listens jedhamu jalqabsiiseera. Namoonni warri tajaajiloota Washington Listens fayyadaman dhiphina olka’e tasgabbeessuufi jijjiirama COVID-19 booda dhufeen walbaruuf deggersa nii argatu. Washington Listens’iin nama kamiifuu Waashingitan keessatti banaadha ogeessa deggerutti bilbiluuf. Namoonni bilbilan deggersaa fi galteewwan waliiti dhuufeenya hawaasaa naannoo isaaniti quunnamtii argatu. Sagantichi maqaan hin ibsamu.

Yoo rakkoo keessa jirraateef nama tokkotti dubbatte gorsa argachuu barbaadde, filannoowwan muraasatu jiru.

  • Disaster Distress Helpline namoota dhiphinamiiraa balaa namaan yookiin uumamaan balaa dhufuun walqabatu keessa jiraniif gorsa hatattamaa balaa nii kenna bilbila kanaan 1-800-985-5990 bilbilaa. Tajaajila turjumaanaa argachuuf yeroo isaan deebisan afaan keessan maqaa dha’aa (waamaa). Sararri gargaarsaa guyyaa hundaa sa’aatiiwwan 24 nii jira.
  • Crisis Connections’n Sarara Balaa kan Sa’atiiwwan 24 kan gargaarsa hatattamaa namoota dhuunfaaf, maatiiwwanii, fi hiriyyoota namoota balaa miiraa keessa jiraniif nii kenna. Namoota Kaawuntii King keessa jiraatan tajaajila. Turjumaanni (afaan hikuun) nii jira. 1-866-427-4747 bilbilaa.
  • National Suicide Prevention Lifeline galteewwan ittisaa fi balaa namoota waa’ee of ajjeesuu yaadaniif nii kenna. Namoonni isin jaallatan sarara lubbuu oolchu (lifeline) irratti bilbiluu danda’u galteewwan argatanii maatii fi hiriyyoota isaanii gargaaruuf. 1 800-273-8255 bilbilaa. Lakkoofsi bilbilaa (hootlaayiniin) kun guyyaatti sa’atii 24’f, torbanitti guyyaa 7’f nii jira. Miseensota waraanaa duraaniif sarara gargaarsaa kan biraatu jira. 1 800-273-8255 irratti bilbilaatii akkasumas 1 tuqaa. Yoo rakkoo dhageettii qabaattee fi dhaga’uun sitti ulfaate, 1-800-799-4889 irratti bilbili.

Galteewwan nyaataa

Yoo ijoollee waggaa 18 yookiin isaa gadii qabaatte isaan nyaata bilisaa manneen barnootaa irraa argachuu danda’u. Ga’eeyyii miidhama qaamaa qaban kanneen sagantaalee barnootaatti galma’an ulaagaa nyaata manneen barnootaa argachuu nii guutu. Haalota baay’ee keessatti, nyaatonni sun bakkeen mana barnootaa alaa kanneenakka bakka konkolaataa geejjibaa itti dhaabatutti kennamu yookiin buusamuu danda’a. Aanaa mana barnootaa keessanii quunnamaa yoo isaan nyaata bilisaa ni afeeru tahe adda baafachuuf.

Kanneen ulfa ta’anif, haadholii reefuu da’anii fi ijoollee waggaa shanii gadii, nyaata karaa sagataa dubartootaa, daa’ima reefuu dhalatanii fi Ijoollee (WIC) Department of Health argachuu dandeessu. Deggersa afaaniif, 1-866-632-9992 irratti bilbili.

Baankilee nyaataa sa’atiiwwan isaanii jijjiiruu malu yookin fedhii sababii yeroo COVID-19 kanaaf olka’uu hedduminaan cufamuu malu. Maaloo utuu hin deemin dura bilbilaa. Norwest Harvest’n cimdaa baankii nyaataa isteetii guutuu keessa jiruudha. Maqaa magaalaa keessan saanduqa gara bita saanduqa magariisaa marsariiticharraa keessatti barreessaa.

Baha Waashingitan keessa jiraattu yoo ta’e tartiiba baankilee nyaataa Second Harvest irraa argachuu dandeessu. Tartiiba baankilee nyaataa naannoo keessaniif marsariitii kana irraa kaawuntii keessan filadhaa.

Odeeffannoo fi Galteewwan Maatiiwwaniif.

Yeroon kun maatii guutuuf baay’ee ulfaataadha. Akkamittiin akka haala kana ijoolee keessan waliin to’attaniif qabxiileen tokko tokko kunooti.

Bakka mijataatti mariilee maatii godhadhaatii miseensonni maatii akka gaaffiilee gaafatan jajjabeessaa. Afaan isaan hubataniin sodaa fi ilaalcha sirrii hin taane sirreessuuf ijoollee wallaalloo waliin marii addaa godhachuu itti yaadaa.

Maatii fi hiriyyoota waliin karaa bilbilaa fi tajaajiloota sarara irraan waliin turaa.

Hubannoo argachuu yoo qabaattaniyyuu, miidiyaa garagaraa yookiin miidiyaa hawaasaa kanneen sodaa fi yaaddoo babal’isan ilaaluu hir’isaa. Addatti hubadhaa (akkasumas daangessaa) hagam ijoolleen keessan waa’ee weerarichaa miidiyaa adda addaarraa yookiin miidiyaa hawaasaa irraa akka ilaalan.

Ijoollee deggeruu irratti xiyyeeffadhaa gaaffii akka gaafatan jajjabeessuunii fi haala si’anaa akka hubatan gargaaruun.

  • Waa’ee miira isaanitti dhaga’amuu dubbadhaa akkasumas isaan sirreessaa.
  • Akka isaan waan isaanitti dhaga’amu (miira isaanii) karaa fakkii kaasuu yookiin hojiilee biraan mul’isan gargaaraa.
  • Odeeffannoo sirrii hin taane yookiin hubannoowwan sirrii hin taane waa’ee tamsa’ina vaayirasichaa fi dhukkubni sirna hargansuu hundinuu vaayirasii koronaa haaraa kan COVID-19 fidu akka hin taane qabaachuu qulquleessi.
  • Haala mijataa mijeessi fi obsa dabalataa xiqqoo qabaadhu.
  • Idileen yookiin yeroo haalli jijjiiramu deddeebi’ii ijoollee kee ilaali.
  • Sagantaalee maatii keetii haala dhabataa ta’een kanneen akka yeroo irribaa, nyaata, akkasuma sochiilee qaamaa eeguun itti fufi.
  • Haalota nama dhiphisan biroo keessatti wantoota siifi maatii kee fooyyessan kanneen akka dubbisaa, fiilmiilee ilaaluu, muuziqaa dhaggeeffachuu, taphoota (games) taphachuu, shaakala qaamaa, yookiin hojiilee amantii kanneen akka (kadhannaa, karaa Intarneetii tajaajiloota hirmaachuu) hojjechuuf yeroo kenni.
  • Miirri kanneen akka kophummaa, namatti toluu dhabuu, sodaa dhukkubaan qabamuu, fi yaadda’uun deebilee sirrii haala na dhiphisu kanneen akka weeraraaf godhamaniidha.
  • Tapha nama dinqisiisuu fi hojiilee hiika qaban kanneen maatii kee fi duudhaa kee waliin waliigalan irratti hirmaachisi.

Ga’eessonni waggaa 60’n olii COVID-19’iin baayyee dhukkubsachuuf balaa olaanaa irra jiru. Yoo miseensi maatii kee kan dullooman si waliin jiraatu ta’e, karaalee ittiin balaa sana hir’istu adda baasi.

  • Maatii balaan isaanii gadi bu’aa ta’e nyaata bituu fi hojiilee murteessoo ta’an biroo akka rawwatan godhi.
  • Namootnii hundinuu harka isaanii akka mana galaniin akka dhiqatan mirkaneessi. Iddoowwan, irra keessa wantootaa, fi kutaalee qooddataman yeroo hunda qulqulleessi.
  • Yoo namni tokko mana kee keessaa saaxilame yookiin mallattoolee qabaate, haga dandeessu adda isaan baasi. Yoo isaan kutaa fi mana dhiqannaa ofi isaanii qabaachuu danda’an baayyee gaariidha. Iddoowwan qooddataman yeroo hunda qulleessi akkasumas yeroo namni tokko dhukkubsatuu fi dhibee san daddabarsuu danda’u namoonni mana keessa jiran hundi akka maaskii (haguugduu afaan funyaanii) ka’atan mirkaneessi.

Odeeffannoo fi Galteewwan Dabalataa